Olympiad cờ vua 2026: Israel vắng mặt vòng 6 vì Yom Kippur, Hà Lan và Bulgaria thắng trắng

Olympiad cờ vua 2026 đang diễn ra tại Samarkand, Uzbekistan, nơi quy tụ hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới. Giữa những ván cờ căng thẳng, một câu chuyện ngoài chuyên môn đã chiếm trọn sự chú ý của giới hâm mộ: đội tuyển Israel không có mặt trong các trận đấu vòng 6 của cả bảng Open lẫn bảng nữ. Nguyên nhân không nằm ở chiến thuật, mà đến từ ngày lễ Yom Kippur, ngày lễ linh thiêng nhất trong Do Thái giáo. Vào thứ Hai, ngày 21 tháng 9 năm 2026, khi trọng tài tuyên bố bắt đầu ván đấu, đội tuyển Hà Lan bước vào phòng thi đấu với sự chuẩn bị kỹ lưỡng. Họ ngồi vào bàn, chỉnh đồng hồ, kiểm tra quân cờ, nhưng phía đối diện vẫn trống trơn. Không một kỳ thủ Israel nào xuất hiện. Tương tự, đội tuyển nữ Bulgaria cũng chờ đợi trong vô vọng trước đối thủ Israel. Sau thời gian chờ đợi theo quy định, trọng tài chính thức xác nhận Israel không đến, và cả hai trận đấu bị tuyên bố thua cuộc vì vắng mặt. Hà Lan và Bulgaria giành trọn vẹn điểm số mà không cần di chuyển một quân cờ nào. Đây là một kết cục gây sốc, bởi chỉ một ngày trước đó, câu chuyện đã diễn ra theo hướng hoàn toàn trái ngược. Ở vòng 5, Israel đã gửi yêu cầu lên FIDE, liên đoàn cờ vua thế giới, xin được thi đấu sớm hơn lịch trình vì Yom Kippur. Đội tuyển nam Singapore và đội tuyển nữ Colombia đã đồng ý với đề xuất này. Các trận đấu được chuyển đến khách sạn Savitsky, một địa điểm khác với phòng thi đấu chính, và bắt đầu sớm hơn 1 giờ 15 phút so với giờ thi đấu tiêu chuẩn. Nhờ đó, các kỳ thủ Israel có thể hoàn thành ván đấu trước khi mặt trời lặn, tôn trọng quy định của đạo Do Thái. Yom Kippur, còn gọi là Đại lễ Chuộc Tội, là ngày lễ trọng đại nhất trong năm của người Do Thái. Vào ngày này, người theo đạo Do Thái nhịn ăn gần như hoàn toàn trong khoảng 25 giờ, dành thời gian cầu nguyện và sám hối. Họ không làm việc, không sử dụng thiết bị điện tử, không tham gia các hoạt động vui chơi giải trí. Đối với các vận động viên chuyên nghiệp, việc thi đấu trong ngày Yom Kippur bị xem là điều không thể chấp nhận. Vì vậy, khi lịch thi đấu Olympiad cờ vua 2026 trùng với ngày lễ này, đội tuyển Israel không có lựa chọn nào khác ngoài việc đề nghị ban tổ chức điều chỉnh. FIDE đã ra một thông cáo chính thức để làm rõ vấn đề. Theo đó, tổ chức này đã liên hệ với đội tuyển Hà Lan và đội tuyển Bulgaria để thương lượng về việc thay đổi giờ thi đấu ở vòng 6. Israel đề xuất hai phương án: bắt đầu trận đấu muộn hơn vào lúc 19 giờ 30 phút cùng ngày, hoặc dời trận đấu sang thứ Ba, ngày 22 tháng 9, vốn là ngày nghỉ theo lịch của giải. Tuy nhiên, cả Hà Lan và Bulgaria đều lịch sự từ chối. FIDE khẳng định họ hoàn toàn có quyền làm điều này theo quy định của giải đấu. Người phát ngôn của FIDE cho biết: "Đối với các trận đấu vòng 6, FIDE đã liên hệ với đối thủ của cả hai đội Israel. Không giống như vòng đấu trước, không đội nào trong số các đối thủ đồng ý thi đấu vào thời điểm khác với lịch chính thức. Họ có toàn quyền từ chối yêu cầu như vậy." Đoạn video ghi lại cho thấy các kỳ thủ Hà Lan bước vào phòng thi đấu, chỉnh lại quân cờ và chờ đợi. Một số nhìn quanh, một số trao đổi với nhau, nhưng không ai rời khỏi bàn. Khi trọng tài tuyên bố chiến thắng bằng luật xử thua vì đối thủ vắng mặt, bầu không khí trong phòng trở nên nặng nề. Thắng trận mà không cần đấu bao giờ cũng để lại dư vị kỳ lạ, nhất là trong một giải đấu danh giá như Olympiad cờ vua. Sự khác biệt giữa vòng 5 và vòng 6 khiến nhiều người đặt câu hỏi. Vì sao Singapore và Colombia đồng ý hỗ trợ Israel, trong khi Hà Lan và Bulgaria lại từ chối? Câu trả lời nằm ở lợi ích thể thao. Một trận đấu vào lúc 19 giờ 30 có thể khiến các kỳ thủ phải thay đổi toàn bộ đồng hồ sinh học, ảnh hưởng đến chất lượng thi đấu ở các vòng sau. Còn nếu dời sang thứ Ba, ngày nghỉ hiếm hoi giữa chuỗi 11 vòng đấu, họ sẽ mất đi cơ hội hồi phục thể lực và tinh thần. Với các kỳ thủ đỉnh cao, ngày nghỉ không chỉ là thời gian thư giãn mà còn là lúc chuẩn bị chiến thuật cho chặng nước rút. Ngoài ra, luật cờ vua quốc tế quy định rất rõ: một trận đấu chỉ có thể được dời lịch nếu cả hai bên đồng ý. Trong trường hợp không có sự đồng thuận, lịch thi đấu chính thức sẽ được giữ nguyên. Israel hiểu rõ điều này. Họ vẫn gửi yêu cầu với hy vọng đối thủ sẽ rộng lượng, nhưng khi bị từ chối, họ cũng không có quyền khiếu nại. Kết quả xử thua là điều tất yếu. Nhìn nhận một cách công bằng, quyết định của Hà Lan và Bulgaria không phải là một hành động thù địch. Họ chỉ đơn giản chọn cách bảo vệ lợi ích của mình. Hà Lan là một thế lực thực thụ của cờ vua thế giới, luôn cạnh tranh cho những vị trí cao ở bảng Open. Đối đầu với Israel, đội xếp hạng 22 và đang có phong độ tốt, là một thử thách không dễ dàng. Thay vì chấp nhận một lịch thi đấu bất thường, họ chọn giữ nguyên lịch và nhận chiến thắng bằng luật xử thua. Về mặt lợi ích trực tiếp, đây là một quyết định hoàn toàn hợp lý. Bulgaria, dù không được đánh giá cao bằng Hà Lan, cũng có tham vọng riêng ở bảng nữ. Trong một giải đấu dài, 2 điểm kiếm được mà không tốn sức có thể tạo ra khác biệt lớn ở thứ hạng cuối cùng. Tuy nhiên, quyết định này cũng dấy lên một cuộc tranh luận về đạo đức thể thao. Liệu một đội tuyển có nên chấp nhận thắng một trận đấu khi biết rõ đối thủ không thể thi đấu vì lý do tôn giáo? Liệu tinh thần Olympic, đề cao sự tôn trọng và hữu nghị, có nên được ưu tiên hơn lợi ích cạnh tranh? Không có câu trả lời tuyệt đối. Nhưng chắc chắn, cách hành xử của Singapore và Colombia ở vòng 5 sẽ được nhắc đến như một biểu tượng đẹp của fair-play, còn cách hành xử của Hà Lan và Bulgaria sẽ gắn với những cuộc tranh cãi kéo dài. Về phía Israel, đây là một cú sốc lớn. Họ bước vào vòng 6 với thành tích 4 thắng sau 5 vòng, xếp thứ 22 ở bảng Open và thứ 20 ở bảng nữ. Đây là một khởi đầu ấn tượng, cho thấy đội tuyển này không chỉ mạnh về chuyên môn mà còn có sự chuẩn bị kỹ lưỡng. Nhưng sau hai trận thua trắng, tình hình đã thay đổi. Ở bảng Open, Israel giờ phải đối mặt với nguy cơ bị bỏ lại trong cuộc đua giành huy chương. Mỗi trận đấu còn lại đều trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Bất kỳ sự sơ sẩy nào cũng có thể khiến họ rơi xuống nhóm giữa bảng xếp hạng. Ở bảng nữ, tình cảnh cũng tương tự. Israel nữ xếp hạng 20 trước vòng 6, nhưng giờ đây họ phải chật vật để bảo vệ vị trí của mình. Tinh thần toàn đội chắc chắn bị ảnh hưởng. Dù các kỳ thủ Israel hiểu rằng họ không có lựa chọn nào khác khi đối mặt với quy định tôn giáo, nhưng việc mất điểm theo cách này luôn tạo ra cảm giác cay đắng. Họ sẽ phải nhanh chóng vực dậy tinh thần nếu không muốn giải đấu trở thành một thảm họa. Olympiad cờ vua là một trong những giải đấu thể thao trí tuệ lớn nhất hành tinh, quy tụ hàng nghìn kỳ thủ từ nhiều quốc gia. Samarkand, thành phố nằm ở Uzbekistan, là một trong những trung tâm văn hóa lâu đời nhất Trung Á, được UNESCO công nhận là di sản thế giới. Việc tổ chức một kỳ Olympiad tại đây mang nhiều ý nghĩa biểu tượng, khi Samarkand từng là điểm dừng chân quan trọng trên con đường tơ lụa, nơi giao thoa của các nền văn minh phương Đông và phương Tây. Trong bối cảnh đó, sự kiện Israel vắng mặt vì Yom Kippur càng trở nên đặc biệt, bởi nó chạm đến chính câu chuyện về sự gặp gỡ văn hóa mà thành phố này đại diện. Sự việc này cũng đặt ra một bài toán lớn cho FIDE và các giải đấu quốc tế. Trong một thế giới đa dạng về văn hóa và tôn giáo, việc xây dựng một lịch thi đấu cố định là điều cần thiết để đảm bảo công bằng. Nhưng đồng thời, cũng cần có những phương án dự phòng cho các trường hợp đặc biệt. Một số ý kiến đề xuất FIDE nên đưa ra quy định rõ ràng hơn, ví dụ như cho phép các đội tuyển bị ảnh hưởng bởi ngày lễ tôn giáo được bố trí thi đấu trước hoặc sau một khoảng thời gian cố định, mà không cần xin phép từng đối thủ. Một số khác cho rằng cần có một bộ quy tắc về bất khả kháng tôn giáo trong hợp đồng thi đấu, giống như điều khoản bất khả kháng vì sức khỏe hay thời tiết. Nhưng tất cả mới chỉ là đề xuất. Còn ở thời điểm hiện tại, luật chơi vẫn được áp dụng một cách cứng nhắc, và Israel là đội phải trả giá. Dù vậy, câu chuyện này không chỉ có một phía tiêu cực. Nó cho thấy những giá trị nhân văn vẫn tồn tại trong thể thao. Singapore và Colombia đã chứng minh rằng một cử chỉ nhỏ có thể tạo ra khác biệt lớn. Họ không mất gì khi chấp nhận điều chỉnh lịch thi đấu, nhưng họ đã nhận được sự tôn trọng của hàng triệu người hâm mộ. Còn với Israel, dù mất điểm, họ đã giữ trọn vẹn đức tin của mình. Yom Kippur là ngày lễ thiêng liêng nhất, và việc các kỳ thủ sẵn sàng đánh đổi thành tích thể thao để bảo vệ tín ngưỡng là một điều đáng trân trọng. Trong lịch sử thể thao, có rất nhiều vận động viên đã hy sinh vinh quang cá nhân để tôn trọng niềm tin tôn giáo. Israel tại Olympiad 2026 vừa gia nhập danh sách đó. Họ có thể rời Samarkand với một vị trí không như mong đợi, nhưng họ sẽ rời đi với niềm tự hào về sự kiên định của mình. Liệu FIDE có rút ra bài học nào từ sự việc lần này? Liệu các kỳ Olympiad trong tương lai sẽ có một cơ chế tốt hơn để xử lý những tình huống tương tự? Thời gian sẽ trả lời. Nhưng chắc chắn, câu chuyện về một ngày thứ Hai tại Samarkand sẽ còn được nhắc đến trong nhiều năm, như một minh chứng cho thấy ranh giới giữa luật lệ, thể thao và đức tin luôn mong manh hơn chúng ta tưởng.