Gianni Infantino và canh bạc quyền lực ở Zurich: Ngày 15/10 và ngưỡng 18/11

Không ai hát trên khán đài về một bản định giá.

Suốt những năm đứng ở góc sân ghi chép, tôi chưa từng nghe một cổ động viên nào hét tên một thương vụ. Nhưng ở tầng trên của bóng đá — nơi không có khán đài, không có còi, không có bảng tỉ số — những bản định giá lại đang quyết định ai được ngồi lại và ai phải rời ghế.

Ngày 15/10, Hội đồng FIFA nhóm họp tại Zurich. Trong căn phòng đó có Debbie Hewitt — chủ tịch Liên đoàn bóng đá Anh (FA), Phó chủ tịch FIFA, thành viên Hội đồng FIFA. Bà dự định nêu vấn đề trực tiếp với Gianni Infantino, người đang điều hành tổ chức và đang nhắm nhiệm kỳ thứ tư. Không có trận đấu nào, không có hiệp phụ nào, nhưng đây là một trong những cuộc đối đầu nặng ký nhất của bóng đá thế giới trong nhiều năm.

Trước đó, trên Instagram, Infantino viết rằng ông cam kết “làm điều đúng đắn”, rằng bóng đá cần “văn hoá đối thoại và tôn trọng”, rằng ông “chưa bao giờ quyết tâm đến thế”. Bài đăng được thực hiện từ Jeddah, giữa các quan chức Saudi Arabia. Ba chi tiết đó — phương tiện, địa điểm, khán giả — kể nhiều hơn bất kỳ dòng thông cáo nào.

Bối cảnh: một pháp nhân, một bản định giá, ba mặt trận

Câu chuyện bắt đầu từ một kế hoạch đầu tư tư nhân. Theo The Times (tháng 7), FIFA được cho là đang theo đuổi phương án để một pháp nhân thương mại vận hành World Cup và các giải đấu khác của FIFA, với sự tham gia của dòng vốn tư nhân. Mức định giá được nhắc tới là 20 tỷ USD.

UEFA đã nộp đơn lên toà án liên bang Hoa Kỳ, yêu cầu công bố tài liệu liên quan tới kế hoạch này. Lập luận trung tâm: pháp nhân thương mại kia có thể đã bị định giá thấp hơn giá trị thực, nghĩa là FIFA — và gián tiếp là các liên đoàn thành viên — có thể bị thiệt. UEFA cũng để ngỏ khả năng khiếu nại hình sự tại Thuỵ Sĩ nếu việc định giá cho thấy dấu hiệu vi phạm nghĩa vụ uỷ thác.

Về phía FIFA, tài liệu vẫn chưa được công bố. Nhóm nghị sĩ Dân chủ trong Uỷ ban Tư pháp Hạ viện Hoa Kỳ nói mức độ hợp tác của FIFA với cuộc điều tra của họ là “cực kỳ thiếu thốn”. FIFA nói hai bên đã có “những cuộc trao đổi có kết quả”.

Và trong danh sách vấn đề bị nêu, có một mục nằm ở tầng khác hẳn: cách FIFA xử lý hồ sơ Folarin Balogun — câu chuyện liên quan tới điều kiện thi đấu và việc chuyển đổi đội tuyển quốc gia. Đó không phải chuyện tiền. Nhưng nó được đặt cạnh chuyện tiền, và cách sắp đặt đó có chủ đích.

FIFA gọi các cáo buộc là một “chiến dịch bôi nhọ”. UEFA nói họ chỉ đòi được xem giấy tờ. Giữa hai câu đó là một khoảng trống mà không bên nào muốn lấp.

Cần đặt câu chuyện vào bối cảnh dài hơn một chút. FIFA là một hiệp hội đặt trụ sở tại Thuỵ Sĩ, nghĩa là nó chịu sự chi phối của luật Thuỵ Sĩ về nghĩa vụ quản trị và uỷ thác. Sau giai đoạn khủng hoảng 2026 và làn sóng cải tổ kéo theo, tổ chức này đã dựng lên một hệ thống quy tắc đạo đức và quản trị nội bộ khá dày. Chính hệ thống ấy giờ trở thành thước đo để đánh giá chính những người đứng đầu nó.

Lõi vấn đề: hai chiếc đồng hồ

Bóng đá vận hành bằng hai chiếc đồng hồ. Một chiếc đếm đến phút 90. Một chiếc đếm đến nhiệm kỳ. Người hâm mộ đọc chiếc thứ nhất; quyền lực được quyết định bằng chiếc thứ hai.

Lúc này, chiếc đồng hồ thứ hai chạy nhanh. Hạn chót nộp ứng cử chức chủ tịch FIFA là 18/11. Cuộc bầu cử dự kiến diễn ra trong năm sau. Trong khoảng giữa hai cột mốc ấy, mọi động thái — một lá thư, một đơn kiện, một lời hứa cải tổ — đều được đọc như một lá phiếu chưa bỏ.

Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi, cả ở K League lẫn ở những giải quốc tế, có một quy luật về quyền lực trong thể thao: nó không nằm ở người nói to nhất, mà ở người kiểm soát các mốc thời gian. Infantino nắm các mốc. UEFA nắm các hồ sơ. Hai bên đang chơi hai môn khác nhau, trên cùng một sân.

Điều cần nói rõ: 20 tỷ USD trong đơn của UEFA là một cáo buộc, chưa phải một bản định giá được kiểm toán. Doanh thu của FIFA theo chu kỳ bốn năm thường được nhắc trong khoảng 7–11 tỷ USD; đó là mốc tham chiếu để hình dung quy mô, không phải căn cứ để kết luận. Ở tầng này, thứ đáng chú ý là sự bất đối xứng thông tin: một bên đưa ra con số và yêu cầu giấy tờ, bên kia từ chối đưa giấy tờ và không đưa ra bất cứ con số thay thế nào.

Ai đang nắm thế nào

Cấu trúc quyền lực quanh câu chuyện này khá rõ. Liên đoàn Saudi Arabia và Qatar đã bày tỏ ủng hộ Infantino — một vành đai bầu cử mà áp lực từ châu Âu khó xuyên qua. UEFA tuyên bố sẽ tìm một ứng cử viên đủ tầm, nhưng chưa nêu tên ai. Khoảng trống ứng viên là ràng buộc lớn nhất của phe đối lập, chứ không phải sự thiếu bất mãn.

Ở đây có một nghịch lý cần nhìn thẳng. Sự bất mãn trong bóng đá châu Âu là thật và có tổ chức. Nhưng bất mãn không tự động chuyển thành phiếu. Muốn thay người, cần một cái tên, một chương trình, và đủ số liên đoàn đứng sau. Cả ba thứ đó đều đang thiếu.

Ngược lại, FIFA nắm lợi thế cấu trúc: kiểm soát quy trình ứng cử, kiểm soát Hội đồng, kiểm soát lịch họp. Lợi thế này không hào nhoáng nhưng thường mang tính quyết định. Trong bóng đá, đội kiểm soát nhịp trận đấu thường thắng đội chạy nhiều hơn.

Có một chi tiết đáng dừng lại: cam kết “rà soát quản trị độc lập” của Infantino xuất hiện ngay sau khi UEFA nộp đơn. Về mặt thời điểm, nó đọc như một biện pháp kiểm soát thiệt hại hơn là một sáng kiến chủ động. Một cuộc rà soát chỉ có giá trị nếu người rà soát thực sự độc lập, và nếu họ được tiếp cận đúng những tài liệu đang là tâm điểm tranh chấp. Chưa có cam kết nào như vậy được đưa ra.

Ở tầng tài chính, rủi ro lớn nhất không phải là một khoản lỗ trên sổ sách. Nó là khả năng đóng băng chính thương vụ đang gây tranh cãi. Khi giá trị của một tài sản bị đặt dấu hỏi pháp lý, dòng vốn tư nhân có xu hướng đứng ngoài chờ — bất kể kết quả cuối cùng là gì. Với các nhà tài trợ và đối tác truyền thông, một câu hỏi tương tự cũng xuất hiện: một thương hiệu gắn với một cuộc điều tra chưa khép lại thì đáng giá bao nhiêu?

Và hồ sơ Balogun, dù nằm ở tầng khác, lại có vai trò riêng. Nó cho phép người ta dựng lên một câu chuyện về mô thức hành xử, thay vì một sự cố đơn lẻ. Trong truyền thông, một mô thức luôn khó phòng thủ hơn một sai sót. Với người hâm mộ ở những nơi xa, những hồ sơ như thế còn mang nghĩa khác: mỗi quyết định về tư cách thi đấu là một quyết định về việc một cầu thủ thuộc về nơi nào. Ở nơi xa, mỗi bàn thắng là một sợi dây nối về quê nhà — và mỗi quyết định hành chính cũng vậy, chỉ khác là nó không vang lên.

Góc nhìn ngược: điều dễ đọc sai

Cách đọc dễ mắc nhất — và cũng dễ sai nhất — là biến câu chuyện này thành vở diễn hai vai: người trong sạch và kẻ tham nhũng. Bóng đá đã đi qua quá nhiều chu kỳ như thế để bất kỳ ai từng ngồi đủ lâu trong nghề còn tin vào kịch bản ấy.

Đọc kỹ hơn, điểm mới nằm ở hai chỗ khác.

Thứ nhất, một liên đoàn cấp châu lục đang dùng toà án liên bang của một quốc gia thứ ba như công cụ buộc FIFA công bố tài liệu. Việc chọn địa hạt tư pháp không phải chi tiết kỹ thuật; nó ngụ ý rằng tài liệu, hoặc các bên liên quan, có gốc rễ ở Hoa Kỳ. Nếu đúng như vậy, FIFA đang đối mặt với một mặt trận mà hệ thống luật nội bộ của mình không kiểm soát nổi.

Thứ hai, một cơ quan lập pháp quốc gia đã bước vào sân chơi quản trị của FIFA. Khi chính trị có chủ quyền tham gia, câu chuyện không còn khép kín trong bóng đá nữa. Đây là thay đổi mang tính hệ thống, và nó có thể lặp lại ở các tổ chức thể thao khác, ở các châu lục khác.

Điểm mù cụ thể: cả hai bên đều có động cơ định hình câu chuyện, và cả hai đều đang làm điều đó một cách có tính toán. FIFA chọn Instagram thay vì một thông cáo chính thức, nghĩa là thông điệp nhắm tới cảm nhận của công chúng rộng hơn là tới các đối tác thể chế. UEFA chọn ngôn ngữ minh bạch, nghĩa là họ đang chơi ở sân mà họ có lợi thế đạo nghĩa. Không có bên nào trung lập, kể cả người đưa tin.

Có một chuyện tôi học được từ mùa hè năm 2026, khi các sân vận động trống không vì đại dịch. Tôi ngồi trên khán đài lạnh, chỉ nghe tiếng giày đá bóng, và sau trận tôi ở lại phòng thay đồ. Một tiền vệ kỳ cựu ngồi cúi mặt. Anh không nói gì suốt nhiều phút. Phòng thay đồ không bao giờ im lặng, chỉ là ta chưa đủ tĩnh để nghe. Sau đó anh kể, và câu chuyện của anh buộc câu lạc bộ phải bố trí một nhà tâm lý học riêng cho đội.

Tôi nghĩ về điều đó khi đọc về cuộc họp ở Zurich. Những gì được nói trong phòng kín thường quan trọng hơn những gì được đăng tải. Và những gì không được nói — những tài liệu không được công bố — quan trọng hơn cả hai.

Sân vận động trống không vẫn còn vang tiếng của hai năm trước. Một căn phòng họp kín cũng vậy: nó không im lặng, nó chỉ giữ lại những gì người ta không muốn nói ra.

Điều đáng theo dõi tiếp theo

Ba tín hiệu sẽ cho biết câu chuyện đi về đâu.

Thứ nhất, thành phần của cuộc “rà soát độc lập”: ai làm, họ được tiếp cận tài liệu gì, và phạm vi có bao gồm chính kế hoạch đầu tư hay không. Một cuộc rà soát không chạm tới tài liệu gốc thì chỉ là một thông cáo dài hơn.

Thứ hai, ngưỡng 18/11. Nếu một ứng viên đủ tầm xuất hiện trước hạn đó, toàn bộ hồ sơ rủi ro của Infantino chuyển từ tổn thất danh tiếng sang thua phiếu. Nếu không ai xuất hiện, áp lực châu Âu sẽ phân tán mà không tạo được kết quả thể chế nào.

Thứ ba, cách khối Saudi Arabia và Qatar hành xử trong sáu tháng tới. Sự ủng hộ dành cho một cá nhân thường có giá; câu hỏi là cái giá đó được thanh toán bằng gì, và vào lúc nào.

Ngày 15/10 ở Zurich, có thể không ai đứng dậy và không có gì được bỏ phiếu. Nhưng một căn phòng có thể đổi chiều một nhiệm kỳ, giống như một phút 89 có thể đổi chiều cả mùa giải. Tôi đã ngồi đủ nhiều ở góc sân để biết rằng những bước ngoặt hiếm khi ồn ào. Đám đông tan đi, nhưng tiếng hò reo vẫn ở lại trong mắt mỗi cầu thủ — và với những người làm quản trị, thứ ở lại là trách nhiệm, thứ không tan cùng khán đài.