Bastoni ghi bàn rồi suýt phạm lỗi: Điểm hòa của Ý trước Pháp đọc từ hai khoảnh khắc

Tôi xem trận này lúc nửa đêm ở Thượng Hải. Trên màn hình, một trung vệ áo xanh xuất hiện ở rìa vòng cấm đội bạn, cướp bóng từ chân một cầu thủ Pháp, dẫn thêm hai nhịp rồi sút chéo góc hạ Mike Maignan. Alessandro Bastoni ghi bàn gỡ hòa cho Ý. Cũng chính anh, ở những phút cuối, lao vào Michael Olise trong vòng cấm và suýt khiến đội nhà chịu phạt đền. Trọng tài cho trận đấu tiếp tục.

Trận hòa 1-1 này không được quyết định bởi ai kiểm soát bóng tốt hơn, mà bởi hai khoảnh khắc rời rạc: một bài phạt góc ngắn đã được dàn dựng, và một pha mất bóng ở khu vực nguy hiểm. Một trung vệ ghi bàn rồi suýt phạm lỗi trong cùng một trận là chìa khóa để đọc toàn bộ thế trận.

Đây là vòng ba của UEFA Nations League, bảng đấu có Pháp, Bỉ, Ý và Thổ Nhĩ Kỳ. Trước lượt này, Pháp dẫn đầu với 7 điểm, Bỉ 6 điểm, Ý 4 điểm, còn Thổ Nhĩ Kỳ chưa có điểm nào. Ý bước vào trận với tư cách đội bám đuổi. Với một đội tuyển từng bốn lần vô địch World Cup, vị trí thứ ba sau ba lượt là con số gây sốt ruột, dù giải đấu mới đi qua chặng đầu.

Pháp mở tỉ số theo cách cho thấy khâu chuẩn bị. Rayan Cherki đá quả phạt ngắn cho Michael Olise, và Olise sút bằng chân trái, bóng chạm xà ngang rồi vào lưới. Đó là bài phối hợp phạt góc ngắn quen thuộc ở bóng đá châu Âu: kéo một chân sút thuận trái vào đúng vị trí dứt điểm.

Bàn gỡ của Ý đi theo con đường khác. Adrien Rabiot chuyền bóng, Lucas Da Cunha để bóng tuột khỏi chân, và Bastoni, lúc này đã dâng rất cao, cướp được bóng rồi dứt điểm. Trong bóng đá, người ta thường gọi đây là món quà, nhưng cách Bastoni đứng ở vị trí đó mới là điều đáng nói.

Tôi theo dõi Bastoni nhiều mùa giải ở Inter. Ở đó, anh đá trung vệ lệch trái trong hàng thủ ba, được phép dâng cao khi đội kiểm soát bóng, bởi phía sau luôn có hai trung vệ còn lại bọc lót. Khi lên tuyển, nếu Ý vận hành cấu trúc tương tự, việc Bastoni có mặt ở khu vực một phần ba sân đối phương để kết thúc pha bóng là hệ quả logic, chứ không phải sự ngẫu hứng.

Điểm mấu chốt nằm ở cấu trúc phòng ngự phần sân nhà. Đội nào đẩy trung vệ lên cao thì phải có người bù lại phía sau. Khi cấu trúc ấy vận hành trơn tru, đội bóng có thêm một mối đe dọa trong vòng cấm đối phương. Khi nó lệch nhịp, khoảng trống mở ra sau lưng hàng thủ, đúng nơi những cầu thủ chạy nhanh như Olise hay Cherki thích nhắm vào.

Pha bóng ở phút cuối là mặt trái của cùng một đồng xu. Bastoni lao vào Olise, trọng tài cho tiếp tục, và Ý thoát. Nếu trọng tài thổi phạt đền, người ta sẽ nhớ đến Bastoni như người làm mất điểm đội nhà, thay vì người gỡ hòa.

Đây là chỗ dễ hiểu lầm nhất. Tiêu đề của nhiều bài báo sau trận nhấn vào sai lầm nghiêm trọng của Da Cunha, như thể bàn thắng của Ý chỉ là món quà từ đối phương. Cách đặt vấn đề đó không sai về mặt sự kiện, nhưng nó che mất một nửa câu chuyện. Một pha mất bóng ở khu vực nguy hiểm hiếm khi đến từ hư không; nó thường là kết quả của việc đối phương gây áp lực đúng lúc. Nếu Ý chủ động pressing tầm cao để ép Pháp mắc lỗi, thì công lao thuộc về hệ thống nhiều hơn là sự vụng về của Da Cunha.

Còn một chi tiết bị đặt ở cuối bài: Bastoni đã có hai bàn tại Nations League mùa này, tính cả pha lập công trong trận Ý thắng Thổ Nhĩ Kỳ 4-1. Với một trung vệ, đó là con số bất thường, nhưng nó bị coi là chuyện phụ. Nếu Bastoni ghi bàn đều đặn ở cấp độ đội tuyển, các đối thủ sẽ phải tính toán lại cách phòng ngự tình huống cố định và cả những pha dâng cao từ tuyến dưới.

Điều đó cũng có nghĩa là Ý phải chấp nhận rủi ro đi kèm. Nhịp trận đấu không nằm ở tỉ số, mà nằm ở khoảng lặng giữa hai đường chuyền.

Về phía Pháp, vị trí dẫn đầu với 7 điểm là lợi thế nhưng chưa phải ngôi vương. Bỉ chỉ kém một điểm, và trong một bảng đấu ngắn, một trận đối đầu trực tiếp có thể đảo ngược mọi thứ. Với Ý, một điểm giành được theo cách này không thể lặp lại như một quy trình; kết quả có phần ưu ái thực tế trên sân. Thổ Nhĩ Kỳ, đội chưa có điểm nào sau ba lượt, đang ở tình thế khác hẳn: mục tiêu từ nay là hạn chế thiệt hại.

Tôi xem trận này một mình, qua màn hình nhỏ. Trận đấu không khán giả, nhưng tôi vẫn nghe thấy tiếng vỗ tay từ những màn hình nhỏ, từ những người ở Hà Nội, Thượng Hải, Sài Gòn, cùng thức để xem một trung vệ chạy lên ghi bàn rồi lùi về sửa sai. Tôi giữ nhịp cho những ai đang chạy trên sân, đó là cách tôi thuộc về trận đấu.

Điều tôi sẽ theo dõi ở lượt tiếp theo không nằm ở bảng điểm, mà là vị trí của Bastoni. Nếu anh lại xuất hiện trong vòng cấm đối phương, đó là tín hiệu cho thấy Ý đang xây một thứ gì đó có chủ đích, thay vì sống nhờ sai lầm của người khác. Nếu anh ở lại tuyến sau, người ta sẽ biết trận hòa vừa rồi chỉ là một khoảnh khắc đơn lẻ.