Ba mũi tấn công, một đích đến

Ván ba, Stanford dẫn 24-23. Chỉ một điểm nữa, đội bóng áo đỏ sẽ kéo trận đấu sang ván thứ tư và níu lại hy vọng. Nhưng Arizona State không cho họ điểm ấy. Đội bóng đến từ vùng sa mạc lật ngược thế cờ, khép ván đấu ở tỷ số 26-24, và hoàn tất chiến thắng ba ván trắng trước đối thủ đang xếp thứ tám toàn quốc. Tỷ số chung: 25-19, 25-21, 26-24. Điều đáng nói không nằm ở tỷ số. Mà nằm ở cách đội bóng ấy thắng. Bóng chuyền nữ sinh viên Mỹ, giải NCAA Division I, là một trong những đấu trường khắc nghiệt nhất của thể thao học đường. Mùa giải chạy từ tháng Tám đến tháng Mười Hai, chia làm hai giai đoạn: ngoài hội và trong hội. Giải San Luis Obispo Classic thuộc giai đoạn ngoài hội, khi các đội gặp nhau để xây dựng hồ sơ thành tích cho vòng tuyển chọn cuối mùa. Với các trường đại học Mỹ, một chiến thắng trước đối thủ có xếp hạng quốc gia được tính như một tấm vé. Không có những tấm vé ấy, mùa giải có thể kết thúc sớm. Stanford là trường có truyền thống bóng chuyền nữ lâu đời. Arizona State thì không. Đó là lý do khiến trận đấu này đáng được nhắc đến. Đội Stanford mang đến giải một tay đập tên Jordyn Harvey. Trong trận, cô ghi 18 điểm, cao nhất trận, với hiệu suất tấn công 45,5%. Đó là một đêm thi đấu của người xuất sắc. Nhưng đội của cô thua trắng. Bí quyết của Arizona State nằm ở ba người: Aniya Clinton, Noemie Glover và Una Vajagic. Clinton, tay đập ngoài đã tốt nghiệp đại học, đạt hiệu suất tấn công 52,2%. Glover, tay đập đối diện, dẫn đầu đội về số điểm cả mùa với 126 lần. Vajagic, chuyển đến từ Wisconsin trong mùa hè, có 124 lần. Ba người, ba hướng, và không ai trong số họ phải gánh cả đội. Hai tay đập dẫn đầu của Arizona State vẫn chiếm gần một nửa tổng điểm ghi được trong biên bản. Sự phân bổ không hề tuyệt đối. Nhưng với hàng chắn đối phương, ba mối đe dọa vẫn khó xử lý hơn một. Khi chỉ có một tay đập gánh hàng công, khối chắn của đối phương chỉ cần đứng đúng chỗ. Từng đường bóng một, hàng chắn ấy siết lại quanh Harvey. Trong ván một, Arizona State ghi được 15 điểm tấn công, Stanford chỉ có 10. Sự chênh lệch đến từ khả năng xoay chuyển của người điều phối. Người ấy là Elle Mottola, một tân binh. Cô có 45 đường chuyền thành công trong trận, kỷ lục cá nhân, và là trận thứ hai trong mùa cô vượt mốc 40. Ở tuổi 18, Mottola đã điều phối một hàng công ba mũi như một cầu thủ kỳ cựu. Cô chia bóng cho cả ba hướng, khiến hàng chắn của Stanford không bao giờ đoán được đường đi tiếp theo. Trong ván ba, khi bị dẫn 24-23, Arizona State ghi tới 22 điểm tấn công chỉ riêng trong ván ấy. Cộng thêm 12 điểm chắn bóng cả trận, đội bóng sa mạc cho thấy một công thức cũ nhưng hiệu quả: tấn công phân tán, phòng thủ tập trung. Người ta vẫn thích kể chuyện thể thao qua những ngôi sao. Một cá nhân rực rỡ dễ viết hơn một tập thể đều đặn. Nhưng trận đấu này cho thấy mặt trái của câu chuyện ấy: Harvey chơi hay nhất trận, và đội của cô thua ba ván liền. Khi ngồi xem lại băng ghi hình trận đấu, tôi chú ý đến một điều nhỏ. Sau mỗi điểm thắng, ba tay đập của Arizona State đều đập tay nhau ở giữa sân. Không ai trong số họ là người hùng duy nhất của đêm ấy. Và có lẽ, đó chính là điều mà Stanford còn thiếu. Cũng cần nói thêm về một cơ chế đặc biệt của thể thao học đường Mỹ: hệ thống chuyển nhượng. Vajagic rời Wisconsin để đến Arizona State chỉ trong một mùa hè. Ở nhiều nơi trên thế giới, một sự dịch chuyển như vậy gần như không tưởng. Chính cơ chế ấy cho phép một đội bóng đang lên vá lỗ hổng trong vài tháng thay vì vài năm. Nhiều người vẫn quen xem thể thao nữ như một món ăn phụ. Tôi không quên cái ngày khán đài rực rỡ cho đá nam, còn các cô gái phải chờ tới khuya mới được lên sóng. Nhưng trận đấu này nhắc tôi rằng, khi được trao cơ hội ngang nhau, phụ nữ chơi bóng chuyền hay không kém gì ai. Có một xu hướng đang hiện ra: bóng chuyền nữ đang dần rời khỏi cái bóng của những ngôi sao đơn độc. Sức mạnh của tập thể trở lại, và nó đến từ những cô gái trẻ như Mottola, người thà chia bóng cho ba đồng đội còn hơn tìm một người để tung hô. Điều tôi quý nhất ở bóng chuyền nữ, xét cho cùng, không nằm ở những chiến thắng. Mà ở cách họ đứng lên sau mỗi lần bị định kiến quật ngã. Có người bảo tôi viết quá riêng tư. Nhưng tôi tin: chính sự riêng tư làm nên tiếng nói. Ba mũi tấn công có thể mạnh hơn một. Đôi khi, bài học trên sân đấu cũng là bài học của đời thường.